شب قدر » جبهه هنرهای زیبا

 

  • Site Rules
  • Contact

 

مــوضوعـات ســایت
رهگیری ثبت نام ها
جدید ترین مطالب
پـنـل کــاربری
لینک دوستان
تاریخ : 29 تیر 1393
موضوع : مناسبت ها
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ وَ ما أَدْراکَ ما لَیْلَةُ الْقَدْرِ لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍتَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ سَلامٌ هِیَ حَتَّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ
 

 

با توجه به آیات سوره قدر می‌توان به فضیلت‌های شب قدر پی برد

 

قرآن در آن نازل شده است

عبادت و احیای آن معادل بیش از هزار ماه است

خیرات و برکات الهی در آن شب نازل می‏شود

رحمت خاص خدا شامل حال بندگان می‏گردد

فرشتگان و روح در آن شب نازل می‏گردند

شب قدر از شب‌های مقدس و متبرک اسلامی است. خداوند در قرآن مجید از آن به بزرگی یاد کرده و سوره‌ای نیز به نام «سوره قدر» نازل فرموده است. در تمام سال، شبی به خوبی و فضیلت شب قدر نمی‌رسد. این شب، شب نزول قرآن، شب فرود آمدن ملائکه و روح نیز نام گرفته است. عبادت در شب قدر برتر از عبادت هزار ماه است. در این شب، مقدرات یک سال انسان‌ها و روزی‌ها، عمرها و امور دیگر مشخص می‌شود. ملائکه در این شب بر زمین فرود می‌آیند، نزد امام زمان(عج) می‌روند و آنچه را برای بندگان مقدر شده بر ایشان عرضه می‌دارند. شب‌زنده‌داری و تلاوت قرآن و مناجات و عبادت در این شب، بسیار توصیه و تأکید شده است 

 

linda_DSC06201kkk

 

 عظمت و فضیلت این شب بر سایر شب ها را از این امور می‌توان به دست آورد

 

آمرزش گناهان:پیامبر(ص)فرمود:هرکس شب قدررااحیابداردومؤمن باشدوبه روزجزااعتقادداشته باشد،تمامی گناهانش آمرزیده می شود

قلب رمضان:امام صادق(ع)فرمود:درقرآن شماره ماه های سال نزدخداوند،12ماه است وسرآمدماه ها ماه رمضان و قلب ماه رمضان لیلة القدر است

نزول قرآن:قرآن درشب قدر دفعی(یکباره)نازل شد.اما نزول تدریجی قرآن طی23سال دوران نبوت پیامبر گرامی(ص) به صورت الفاظ نازل شده است

برتر از هزار ماه: نزول همه‌ی ملائکه و روح در شب قدر بر زمین و سلام دادن بر بندگان خدا نشانه شرافت آن بر هزار ماه است. امام باقر(ع) فرمود:عمل صالح در شب قدر از قبیل نماز، زکات و کارهای نیک دیگر بهتر است از عمل در هزار ماهی که در آن شب قدر نباشد

 

فرصت شب قدر را غنیمت بدانیم

شب قدر فرصتی است زرین و طلایی برای شستشوی آینه دل. این شب بهترین فرصت است تا خوبی‌ها را جایگزین بدیها، صلح و صفا را جایگزین اختلاف و تفرقه، احسان و نیکی را جایگزین ظلم و ستم، احسان به والدین را جایگزین عاق والدین و صله رحم را جایگزین قطع رحم نماییم. نیکو و شایسته است با صدقات قدمی در جهت آبادانی خانه آخرت برداریم و با اعمال نیک و خیر، ثواب دو چندان ببریم.در شب قدر که شب‌زنده‌داری می‌کنیم، خداوند نام ما را در گروه نیک‌بختان ثبت می‌کند و آتش جهنم را بر ما حرام می‌سازد. آیا توفیقی بالاتر از این هست که آتش جهنم بر ما حرام شود و به خدا نزدیک‌تر شویم؟دعاهای شبهای رمضان مجموعه‌ای است روشنی‌بخش که با تکرار تلاوت آنها، آموزش‌های آن‌ها به صورت هدف‌هایی برای ما در می‌آیند. پس هنگام خواندن این ادعیه شایسته و بهتر است مفهوم آنها را نیز همواره مدنظر داشته باشیم و با تلاش و کوشش به سوی این هدف‌های مطرح‌شده در دعاها گام برداریم

شب قدر
شب قدر را به معنی منزلت دانسته‌اند و بعضی دیگر آن را به معنی تنگی و گرفتاری دانسته‌اند. برخی نیز قدر را اندازه‌گیری و تقدیر امور معنی کرده‌اند.در پاسخ این سؤال، که چرا این شب، شب قدر نامیده شده، سخن بسیار گفته‌اند، از جمله این که

شب قدر به این جهت «قدر» نامیده شده، که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین می‌شود، شاهد این معنی در آیات ۳ و ۴ سوره «دخان» است که می‌فرماید:إِنّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَة مُبارَکَة إِنّا کُنّا مُنْذِرینَ * فیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْر حَکیم: «ما این کتاب مبین را در شبی پر برکت نازل کردیم، و ما همواره انذار کننده بوده‌ایم * در آن شب که هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین می‌گردد». این بیان، هماهنگ با روایات متعددی است که می‌گوید: در آن شب، مقدرات یک سال انسان‌ها تعیین می‌گردد، و ارزاق و سرآمد عمرها، و امور دیگر، در آن لیله مبارکه، تفریق و تبیین می‌شود. البته، این امر هیچگونه تضادی با آزادی اراده انسان و مسأله اختیار ندارد، چرا که تقدیر الهی به وسیله فرشتگان بر طبق شایستگی‌ها و لیاقت‌های افراد، و میزان ایمان، تقوا، پاکی نیت و اعمال آنها است. یعنی: برای هر کس آن مقدر می‌کنند که لایق آن است، یا به تعبیر دیگر: زمینه‌هایش از ناحیه خود او فراهم شده، و این نه تنها منافاتی با اختیار ندارد، که تأکیدی بر آن است 

آن شب را از این جهت شب قدر نامیده‌اند که: دارای قدر و شرافت عظیمی است،نظیر آن چه در آیه ۷۴سوره «حج» آمده است:ما قَدَرُوا اللّه حَقَّ قَدْرِهِ: «آنها قدر خداوند را نشناختندوبه خاطر آن است که، قرآن با تمام قدر و منزلتش بر رسول والا قدر، و به وسیله فرشته صاحب قدر نازل گردید.[1] پیشینه حال این سؤال مطرح می‌شود که آیا شب قدر در امت‌های پیشین نیز بوده است؟ می‌توان اینگونه پاسخ داد که: ظاهر آیات سوره «قدر»، نشان می‌دهد: شب قدر مخصوص زمان نزول قرآن و عصر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) نیست، بلکه، همه سال تا پایان جهان تکرار می‌شود. تعبیر به فعل مضارع (تَنَزَّلُ) که دلالت بر استمرار دارد، و همچنین تعبیر به جمله اسمیه «سَلامٌ هِیَ حَتّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ» که نشانه دوام است نیز، گواه بر این معنی است. به علاوه، روایات بسیاری که شاید در حدّ تواتر باشد نیز، این معنی را تأیید می‌کند (این نسبت به آینده). ولی، آیا در امتهای پیشین نیز بوده است، یا نه؟. صریح روایات متعددی این است: این از مواهب الهی بر این امت می‌باشد، چنان که در حدیثی از پیغمبر اکرم (صلی الله علیه وآله) آمده است: «خداوند شب قدر را به امت من بخشیده، و احدی از امت‌های پیشین از این موهبت برخوردار نبودند».[2][3]پ

شب قدر کدامین شب است

شب قدر (در عربی: ليلة القدر) به صورت احتمالی: شب پیش از روز ۱۹ یا ۲۱ و یا ۲۳ ماه رمضان است[4] که سه اتفاق و یک رویکرد بزرگ در این شب به وقوع می‌پیوندد. سه اتفاق عبارت است از: 1.نزول یک باره قرآن، 2.تقدیر زندگی یک ساله آینده انسان‌ها و 3.ضربت خوردن امام علی بن ابی طالب علیه السّلام در روز ۱۹ و به شهادت رسیدن امام علیه السّلام در روز ۲۱ ماه رمضان. امّا یک رویکرد مهمّ بخشایش گناهان با توبه به صورت فوق العاده و استثنایی است.قرآن در آن شب (جدا از وحی تدریجی) هم چنین به‌طور کامل بر حضرت محمّد رسول الله ص نازل شده‌است.[5] در این شب حکم هر امری تقدیر می‌شود.[6]  خوابیدن در شب قدر مذموم و شب‌زنده‌داری در آن سفارش شده است و دعا و استغفار به علّت توجّه فوق العاده خدا به بندگان برای بخشایش گناهان آنان در این شب توصیه شده‌است.[7] روز قدر هم به اندازه شب آن ارجمند است.[8]گروهی از مسلمان اعتقاد دارند که طبق حدیث نبوی شب قدر در یکی از ده شب آخر ماه رمضان واقع شده است. اغلب شب بیست و هفتم را شب قدر می‌دانند و در آن شب به دعا و شب‌زنده‌داری می‌پردازند. گروهی از مسلمان هم اعتقاد دارند که در شب قدر در تمام روزگار همان شبی بود که قرآن در آن نازل گردید و دیگر تکرار نمی‌شود.[۹] برخی نیز اظهار داشته‌اند که تا زمان زندگی محمّد شب قدر در هر سال تکرار می‌شد اما پس از ارتحال محمّد، شب قدر از بین رفته‌است.[۱۰] برخی نیز معتقد بوده‌اند که شب قدر شبی‌است در تمام سال ولی در هر سال شب نامعلومی‌است، در سال بعثت در ماه رمضان بوده اما در سال‌های دیگر ممکن است در دیگر ماه‌ها باشد. بر اساس حدیثی هم از حماد بن عثمان که وی از حسان بن علی از امام جعفر صادق ع نقل شده‌است؛ شب قدر تا قیامت باقی‌است و در ماه رمضان واقع است.[۱۱] شب قدر یکی از سه شب ۱۹، ۲۱ یا ۲۳ در ماه رمضان است که احتمال شب بیست‌وسوم بیش‌تر است. در اصول کافی نیز آمده‌است که تقدیر در شب نوزدهم و ابرام در شب بیست و یکم و امضا در شب بیست و سوم است.[۱۲]در شب قدر قرآن خوانده می‌شود، شب قدر موقع نزول قرآن و در دسترس قرار دادن لوح محفوظ است. حالا این موقع چه وقت اتفاق می‌افتد؟ یک نفر ممکن است بیست سال، سی سال زحمت بکشد که به متن و به این قرائت دسترسی پیدا کند و به محضی که برای او این قرائت به اتمام برسد، یعنی به صحت این کتاب ایمان آورد، آن موقع شب قدر او است، حالا می‌خواهد سر ظهر باشد، می‌خواهد هر وقتی که می‌خواهد باشد. آن هنگام که این تاریکی شب تمام شد و تاریکی تبدیل به نور شد، ملائکه و روح در آن شب نازل می‌شوند، یعنی آنها هم در اختیار انسانند و هم روح انسان و هم روح عالم و هم نیروهای انسان و هم نیروهای عالم، تماماً در اختیار این انسان قرار می‌گیرند که او را به این جا برسانند که این قرآن باید بر قلب او نازل بشود، وقتی که قرآن بر قلب انسان نازل شد، آن موقع شب قدر او است. انسان در هر مرحله‌ای از مراحل عمرش که آن خورشید تابان قرآن را در آن مطلع فجر به قلبش بتاباند که این قلب از آن تاریکی لیل بیرون بیاید و به روشنایی مطلع فجر برسد، به طوری که روح و ملائکه در اختیار او باشند، آن موقع شب قدرش است.[۱۳]پ

 شب قدر در قرآن
در قرآن درباره شب قدر چنین آمده‌است:به راستی که ما آن را در شب قدر فروفرستادیم. و چه تو را به شب قدر آگاه تواند کرد. شب قدر از هزار ماه برتر است. در این شب فرشتگان و روح به اذن پروردگارشان از هر امر فرود می‌آیند. این شب تا صبحگاه «سلام» است. (سوره قدر آیات ۱ تا ۵)[۱۴]و نیز در سوره دخان آمده‌است:سوگند به کتاب روشنگر. به راستی ما آن را در شبی مبارک فروفرستادیم زیرا که به حقیقت هشداردهنده بودیم. در آن شبی که هر امری با حکمت معین و ممتاز و جدا می‌گردد. تعیین آن امر البته از سوی ما خواهد بود، که ما رسولان را فرستنده بودیم.این البته از رحمت و مهربانی پروردگار توست، به راستی او شنونده داناست. (سوره دخان آیات ۱ تا ۶)[۱۵]پ

 

اعمال شب قدر 
غسل شب قدر از اعمال شب قدر است. غسل، از يك سو عبادت است، چون مى بايست به نيّت تقرّب و اطاعت خداوند انجام شود. از سوى ديگر نظافت و بهداشت مى باشد، چون با شست وشوى بدن، هر مومنى خود را براى حضور در مجامع عمومى و ملاقات سالم و جاذب با اهل ايمان آماده و منظم مى گرداند

از اعمال شب قدر احيا و شب زنده دارى است. همان طور كه در سيره پيامبر(ص) و حضرت فاطمه(س)، احيا، بيدار بودن درشب هاى قدر را باعبادت سپرى می نمودند، از تكاليف ديگر در اين شب ها مى باشد.  شب زنده دارى با عبادت و دعا، وظيفه اى براى همه شب هاى قدر است، امّا امام حسن عسكرى(ع) فرموده: فلا يفوتك احيإ ليله ثلاث و عشرين؛(23) اگر نتوانستى در شب هاى ديگر احيا داشته باشى، سعى كن احيا و شب زنده دارى شب بيست و سوم را از دست ندهى. نكته بسيار مهمى كه درباره احيا بايد مورد توجّه باشد، اين است كه: شب را تاسفيده صبح به عبادت و دعا بگذرانيم؛ به بيدارى چشم قناعت نكنيم، زيرا آن چه داراى اهميت فوق العاده است، بيدارى دل و آگاهى و بصيرتى است كه انسان را در محضر الهى و قرآن كريم و فرشتگان آسمانى، مودّب و منظّم و لايق گرداند

 قرآن بر سر گرفتن تكليف ديگر شب هاى قدر است. مومنان روزه دار، در ماه خدا و خانه خدا، كتاب خدا را گشوده، به سرگرفته و آن را شفيع خود قرار مى دهند. آن ها به محتواى قرآن مى انديشند،به آغوش آن پناه مى برند و باقرآن پيوند و پيمان مجدد برقرار مى نمايند، تا با معارف نورانى آن،همه زواياى زندگى خويش را نورانى و متعالى گردانند.امام صادق(ع): براى شب هاى قدر قرآن راجلوى خودقرارده،آن را گشوده،بخوان:اللهم انى إسئلك بكتابك المنزل،وما فيه وفيه اسمك الاكبر،وإسمائك الحسنى،وما يخاف ويرجى، إن تجعلنى من عتقائك من النار

 شب هاى قدر در ادبیات فارسی

 ترا قدر اگر کس نداند چه غم 
شب قدر را می‌ندانند هم
چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی 
آن شب قدر که این تازه براتم دادند[۱۶]پ

آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است 
یا رب این تاثیر دولت در کدامین کوکب است[۱۷]پ

شب قدری چنین عزیز و شریف 
با تو تا روز خفتنم هوس است[۱۸]پ

در شب قدر ار صبوحی کرده‌ام عیبم مکن 
سرخوش آمد یار و جامی بر کنار طاق بود[۱۹]پ

 نشانی شب های قدر

پاشیده اند عطر دعا باز در زمین

آنک دوباره قافله ناز در زمین

صبح و سلام می رسد از آسمان، ببین

آورده اند یک سحر آواز در زمین

هر شب هزار ماه به ما سجده می برند

در حسرت شکفتن یک راز در زمین

رازیکه آن سپیده دم از سینه علی

بر لب رسید و رفت به اعجاز در زمین

گفتید او نشانی شب های قدر بود

گفتیم: مانده روزنهای باز در زمین

شاید شبی بشارتی از آسمان رسید

چون یازده نشانه پرواز در زمین[20]پ

                                                                                                                                                                                                                 محمدرضا عابدی

پانویس:
1.http://makarem.ir

2. تفسیر نمونه، جلد 27، صفحه 213.
3.http://makarem.ir/Maaref
4.قرآن ۲:۱۸۵
5.قرآن ۹۷:۱
6.قرآن ۴۴:۴
7.شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان
8.شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان
9.حصن‌التوحید ص ۳۸
10.اسرارالصیام ص ۴۴۱
11.مجمع‌البیان ۳۴:۲ ص ۹۵
12.کافی ج ۲ ص ۱۶۹
13.غروی، علی‌اصغر. «هزار ماه فاصله تا شب قدر».
14.(به عربی: إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَ مَا أَدْرَئكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ سَلَامٌ هِيَ حَتَّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ)
15.(حم وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ) حم.
16.حافظ
17.حافظ
18.حافظ
19.حافظ
20.سید ضیاءالدین شفیعی

 منابع:
جایگاه متفاوت شب قدر در میان شیعه و سنی (از بازتاب)

کتاب مفاتیج الجنان نوشته شیخ عبّاس قمّی
عبدالرحمن بن ناصر السعدی. حصن‌التوحید. ترجمهٔ اسحاق بن عبدالله دبیری عوضی. ویرایش عبدالله حکمی. چاپ هشتم. مکه: دارالقاسم.
ابوحامد محمّد غزالی. اسرارالصیام. چاپ اول. بیروت: مشکوة.
حسن‌بن فضل طبرسی. مجمع‌البیان. ترجمهٔ احمد بهشتی. چاپ اول. تهران: فراهانی، ۱۳۴۸.
محمّد بن یعقوب کلینی. اصول الکافی. چاپ اول. دارالأضواء، ۱۴۱۳ق.

مجلّه؛ شعر 22 / 142 و http://roshd.ir/Default.aspx?tabid=619&SSOReturnPage=Check&Rand=0.

 

 


برگشت
  • نظرات : 36
  • بازدید : 2 571
کاربر گرامی شما هنوز در وبسایت ثبت نام نکرده اید
ما از شما درخواست داریم ثبت نام کنید و با نام کاربری خود وارد شوید.