• Site Rules
  • Contact

 

مــوضوعـات ســایت
رهگیری ثبت نام ها
جدید ترین مطالب
پـنـل کــاربری
لینک دوستان
تاریخ : 21 اردیبهشت 1396
اعتقاد به منجی، در تمامی ادیان آسمانی، گرانیگاه و مبشّر ناجیِ موعودِ الهی هستند. در متون ادیان آسمانی آمده است: منجی نام های مختلفی، چون؛ پسر انسان، مسیح، مهدی و … دارد. خواهد آمد و نقطه ی پایان ستم بر انسان ها خواهد گذاشت و وعده الهی بر برچیده شدن ظلم را محقق خواهد ساخت. در آینده منجی جهان ظهور خواهد نمود و هدایت و ارشاد و نجات بشر را به عهده می‏ گیرد، اوضاع آشفته جهان را اصلاح نموده و عدل را گسترش می ‏دهد. گرچه در این که منجی جهانی کیست؟ نام او چیست؟ دارای چه ویژگی‏ هایی است؟ منسوب به کدام ملت و دین است؟ اختلاف نظر است ولی همه او را منجی موعود می‏ خوانند. از این رو گل گشتی به متون ادیان آسمانی که حاوی بشارت ظهور منجی است، به ماهیت انتظار منجی و وظیفه ی منتظران برای منجی موعود(منجی جهانی موعود) اعتقاد به  منجی، در تمامی ادیان آسمانی، گرانیگاه و مبشّر ناجیِ موعودِ الهی هستند. در متون ادیان آسمانی آمده است:  منجی جهانی موعود نام های مختلفی، چون؛ پسر انسان، مسیح، مهدی و … دارد. خواهد آمد و نقطه ی پایان ستم بر انسان ها خواهد گذاشت و وعده الهی بر برچیده شدن ظلم را محقق خواهد ساخت. در آینده  منجی جهان ظهور خواهد نمود و هدایت و ارشاد و نجات بشر را به عهده می‏ گیرد، اوضاع آشفته جهان را اصلاح نموده و عدل را گسترش می ‏دهد. گرچه در این که منجی جهانی کیست؟ نام او چیست؟ دارای چه ویژگی‏ هایی است؟ منسوب به کدام ملت و دین است؟ اختلاف نظر است ولی همه او را  منجی موعود می‏ خوانند. از این رو گل گشتی به متون ادیان آسمانی که حاوی بشارت ظهور منجی است. اعتقاد به منجی یا منجی گرایی، گرانیگاه تمامی ادیان آسمانی است و همه، مبشر ناجیِ موعودِ الهی هستند که خواهد آمد و نقطه ی پایانی بر ستم بر انسان ها خواهد گذارد و وعده الهی بر حاکمیت مستضعفان و برچیده شدن ظلم را محقق خواهد نمود. نه تنها این عقیده اختصاص به مکتب اهل بیت(ع) ندارد که همه ی مسلمانان و پیروان تمامی ادیان آسمانی، منجی موعود را انتظار می کشند و از او با نام های مختلفی چون پسر انسان، مسیح، مهدی و… یاد می کنند. اعتقاد به منجی در آیین‌های هندو، زردتشت، یهود، مسیحیت و اسلام این باور وجود دارد که در آینده جهان فرد صالحی ظهور خواهد نمود، و جهت زدودن ستم و نجات بشر قدم بر می‌دارد و در این راه موفق خواهد شد. همه ادیان در هدف کلّی، یعنی هدایت و ارشاد و نجات بشر از نادانی و گمراهی وحدت نظر دارند. حال ممکن است در امور و اهداف جزیی و برخی از ویژگی‌ها دیدگاه‌های متفاوتی داشته باشند.ولی در اصل مسئله همه پیروان ادیان الهی و برخی از پیروان ادیان غیر الهی عقیده دارند که در یک عصر بحرانی جهان که فساد و ظلم بیداد می‏کند، نجات دهنده بزرگ و مصلح جهانی ظهور می‏کند و اوضاع آشفته جهان را اصلاح نموده و عدل را گسترش می ‏دهد.(۱) گرچه در این که مصلح جهانی کیست، دارای چه ویژگی‏ هایی است، نام او چیست و منسوب به کدام ملت و دین است، اختلاف نظر دارند.(۲) هر ملتی او را با لقب مخصوص و ویژگی‏ هایی می‏شناختند و او را از خودشان می‏دانند. زرتشتیان او را ایرانی و از پیروان زرتشت می‏دانند.(۳) یهودیان او را از بنی اسرائیل و عیسویان او را مسیح موعود می‏خوانند.از این رو گل گشتی به متون ادیان آسمانی که حاوی بشارت ظهور منجی است، خواهد شد و نیز گذری بر متون اسلامی خواهیم داشت و آن گاه به ماهیت انتظار و وظیفه ی منتظران اشارتی خواهم نمود.

یهودیت و مسیحیت
يهوديان معتقدند كه در آخر الزمان منجی و رهاننده ای به نام “ماشيح” ظهور خواهد كرد و او را از نسل حضرت داوود (ع) می دانند. در زبور منسوب به آن حضرت آمده “… شريران منقطع خواهند شد، و اما منتظران خداوند، ‌وارث زمين خواهند شد. هان بعد از اندک زمانی شرير نخواهد بود، در مكانش تأمل خواهی كرد و نخواهد بود. و اما صابران وارث زمين خواهند شد … زيرا كه بازوان شرير شكسته خواهد شد و اما صالحان را خداوند تأييد می كند،‌ خداوند روزهای كاملان را می داند و ميراث آنها خواهد بود تا ابدالآباد‌.” در سفر پيدایش نیزآمده که او “اگر چه تأخير نمايد، برايش منتظر باش، زيرا كه البته خواهد آمد و درنگ نخواهد كرد … بلكه جميع امتها را در نزد خود جمع می كند و تمامی قومها را برای خويشتن فراهم می آورد.” انجیل «لوقا» هم در فصل ۱۲ برآمادگی درهنگامه ظهور منجی تاکید نموده و آن اینکه؛ “كمرهای خود را بسته و چراغهای خود را افروخته داريد و شما مانند كسانی باشيد كه انتظار آقای خود را می کشند… تا هر وقت بيايد و در بكوبد، بيدرنگ برای او باز كنيد… زيرا در ساعتی كه گمان نمی بريد، پسر انسان می آيد.”
اسلام
اما قرآن کریم، به عنوان آئینی جامع و قانون ابدی بشر، افزون بر اینکه بر جهانی بودن این اعتقاد تصریح می کند، به مستضعفان جهان بشارت میدهد که در فرجام، حاکمیت جهان در دست آنان خواهد بود: « ما در كتاب زبور، پس از ذكر (تورات)چنين نوشتيم كه در آينده صالحان و پاكان، وارثان زمين خواهند بود و صفحه جهان براى هميشه از لوث افراد ناصالح پاك خواهد شد »(انبیاء/۱۰۵) و «ما اراده كرده‏ايم بر كسانى كه در زمين ضعيف شمرده مى‏شوند منّت نهاده، پيشوا و وارث زمينشان گردانيم و قدرتى به آنان عطا كنيم »( قصص/۵) و در فرجام، حاکمیت بر جهان از آن پرهیزگاران است، زیرا؛« خداوند به افراد باايمان از شما را كه داراى عمل نيك هستيد، وعده قطعى داده است كه آنان را خليفه و جانشينان خود در روى زمين قرار خواهد داد. » (نور/۵۵) براین اساس در قرآن کریم، افزون بر اینکه به بشارت حاکمیت مستضعفان در کتب ادیان گذشته اشاره کرده، در آیات متعددی تاکید می نماید که خداوند خواسته است که صالحان وارث زمین گردند. مهدی و منجی در آیین‌های بزرگ بدین شرح بیان شده است.یکی از مسایل بسیار مهمی که در حوزه اندیشه اسلامی قرار دارد، اعتقاد به مصلح جهانی است. ما شیعیان عقیده داریم که مصلح جهانی امام زمان(عج) است که در آیات و روایات به آن اشاره شده است.امام زمان(عج) همان مهدی(ع) است که جهان را پر از عدل و داد می‏ کند، همان گونه که پر از ظلم شده است.(۴)اعتقاد به مهدویت از معارف قطعی تمامی مذاهب اسلامی است. ابن ابی الحدید که از عالمان اهل سنت است می‏گوید: «میان همه فرقه‏های مسلمان اتفاق قطعی است که عمر دنیا به پایان نمی‏رسد، مگر پس از ظهور مهدی».(۵)از آنچه گذشت می‏توان نتیجه گرفت که همه ادیان الهی و برخی ادیان غیر الهی درخصوص مصلح جهانی اتفاق نظر دارند؛ ولی نمی‏توان قضاوت نمود که مقصود آنان از مصلح جهانی امام زمان(ع) می‏باشد که در اسلام به آن اشاره شده است. گرچه برخی از نشانه‏ها و مشخصاتی که در سایر ادیان برای مصلح جهانی ذکر شده، درباره امام زمان نیز همخوان است.(۶)با توجه به این که بشارت به ظهور مصلح جهانی در ادیان الهی بیان شده و مسئله ظهور حضرت مهدی در ادیان الهی، پیش از تحریف‏شان وجود داشته، مصلح تمام ادیان الهی، مهدی موعود است و مقصود دین‏شان همین است، اما پیروان آن ها در تطبیق و تعیین مصداق به خطا رفته‏اند. با توجه به آن چه بیان شد، تا حدودی هدف‌های آیین‌های مذکور از مهدویت نیز روشن می‌شود.مهدویت در قرآن که مورد قبول همه مذاهب اسلامی است، در آیات متعدد اشاره شده که نمونه های از آن اشاره می شود: ‏یُرِیدُونَ لِیُطْفِؤُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ کَرِهَ الْکَافِرُونَ ( ۷)؛ می خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش سازند؛ ولی خدا نور خود را کامل می کند.راوی می گوید: به امام هفتم علیه السلام گفتم :وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ چیست ؟فرمود: خداوند نور ولایت را به وجود قائم ما آل محمّد علیه السّلام تمام می کند. اگر چه کفار و منافقان کراهت داشته باشد.(۸)نبز فرمود: وَنُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ؛(۹)ما می خواهیم بر مستضعفان زمین منت نهیم. آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم.امام على فرمود: ” دنیا پس از چموشى و سرکشى- همچون شترى که از دادن شیر به دوشنده‏اش خوددارى مى‏ کند و براى بچه‏اش نگه مى‏دارد- به ما روى مى ‏آورد… سپس آیه” وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ” را تلاوت فرمود(۱۰)در آیه دیگر فرمود:وَ لَقَدْ کَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ؛(۱۱)در زبور، پس از تورات نوشته ایم که زمین را بندگان شایسته من به ارث مى برند.در این آیه، عبادى الصالحون به حضرت مهدى و یاران ایشان تفسیر شده است.به همین دلیل دانشمندان اهل سنت، راجع به مهدویت کتاب های زیاد نوشته اند.قندوزی حنفی متوفی ۱۲۹۸ ه ق رئیس سلسله نقشبندیه از عرفای اهل سنت ترکیه بوده است. الآن قبر او در ترکیه زیارتگاه اهل ست است. او بزرگ ترین دانشمند قرن ۱۳ اهل سنت است. کتابی به نام ینابیع الموده دارد که در این کتاب ۵۴ آیه از قرآن را که به امام مهدی علیه السلام مربوط است، با روایات ذیل آن که از رسول خدا رسیده ثبت کرده.در تفاسیر شیعیان پر است از تفسیر آیاتی که مربوط به امام زمان است. روایاتی که دانشمندان شیعه بیان کرده اند، چون از روایات ائمه هم استفاده کرده اند، تعداد بیش تری از آیات را در برمی گیرد،به گونه ای که از مرز ۳۰۰ آیه می گذرد. کتاب معجم الامام المهدی در پنج جلد نوشته آقای علی کورانی است. جلد پنجم درباره امام مهدی است و ۲۶۴ آیه را با سند از کتب شیعی نقل کرده است. اختلاف عمده در باره حضرت مهدی در باره حسنی و حسینی بودن اوست، ولی باید توجه داشت که:

  1. همه علمای اهل سنت بر حسنی نسب بودن حضرت بقیه‌الله اتفاق نظر ندارند، بلکه برخی او را حسینی نسب و از فرزندان حضرت امام حسین می‌دانند. به عنوان نمونه یوسف بن یحیى شافعی، ابراهیم جوینی، سلیمان قندوزی حنفی، عبدالوهاب شعرانی در کتاب‌های شان تصریح نموده‌اند که حضرت مهدی از فرزندان حسین بن علی(ع) است، ولی برخی دیگر او را از اولاد حسن بن علی(ع) می‌دانند.
  2. ممکن است علل و انگیزه های متعدد برای آن هایی که مهدی را حسنی می‌دانند، وجود داشته باشد، نیز ممکن است منابع روایی آنان باعث این تصور شده. عامل دیگر ممکن است مخالفت با دیدگاه شیعه باشد. چه این که در مواردی دیگر نیز تنها به دلیل مخالفت با شیعه آن ها ساز مخالف سر داد‌ه‌اند.

به یک لحاظ مهدی هم حسنی است و هم حسینی، زیرا مادر امام باقر که همسر امام سجاد است، فاطمه دختر امام حسن مجتبى است. پس امام باقر از طرف پدر حسینی و از طرف مادر حسنی است. مهدی که از اولاد امام باقر(ع) است، هم حسنی و هم حسینی محسوب می‌شود.جنبه‌های مختلف این مسئله در کتاب «آموزه مهدویت در عرفان اسلامی» بحث شده است.(۱۲)مورد دیگر اختلافی که بین شیعیان و اهل سنت در مسئله مهدویت وجود دارد، این است که شیعه اعتقاد دارد مصلح موعود (امام مهدی )متولد شده و او امام غایب است. اما برخی از اهل سنت بیان می‌کند که مصلح موعود متولد نشده و بعداً متولد خواهد شد.در مورد تولد امام زمان علماء اتفاق نظر دارند که امام متولد شده و به صورت کامل تاریخ تولد و مکان تولد حضرت را ضبط نموده اند ؛(۱۳) برخی از علمای اهل تسنن هم تصریح به تولد حضرت نموده و در این زمینه کتاب هایی نوشته و به مخالفت با آنانی که تولد حضرت را انکار کرده پرداخته ­اند. آیت الله صافی در کتاب منتخب الاثر، فصل سوم جمع بسیاری از علمای اهل سنت را که قائل به امامت و حیات حضرت بوده­اند، ذکر نموده و در کتاب نوید امن و امان به ۱۰۶ نفر از علمای اهل تسنن که در باره حضرت کتاب نوشته­اند، اشاره نموده و می‌گوید :گروه بسیاری از مشاهیر علمای اهل سنت نیز ولادت حضرت و شرح تفصیلات آن را در کتاب‌های خود ذکر نموده، بعضی به امامت و مهدویت آن سرور اقرار، اشعار بلند به زبان عربی و فارسی در مدح او سروده ­اند حتی مدعی شرفیابی به حضور اقدس و استماع حدیث از حضرتش شده­ اند.بعد از این عبارت ایشان ۷۷ تن از مشاهیر علمای اهل سنت را که تصریح به این مطلب کرده­اند،نام می‌برد.(۱۴ )ابن حجر هیثمی شافعی می‌گوید: ابوالقاسم محمد الحجه، عمر او پس از درگذشت پدرش پنج سال بود.خداوند در همین عمر به او حکمت ربانی عطا کرد.(۱۵ )صدرالدین قونوی می‌گوید: پس از مرگ من آن چه از کتاب هایم که درباره طب و حکمت است و هم چنین کتاب‌های فلسفه و فلاسفه همه را بفروشید. پول آن را به فقرا صدقه بدهید… در شب اول مرگ من هفتاد هزار بار کلمه توحید را بخوانید و سلام مرا به مهدی برسانید.(۱۶ )صدها عبارت دیگر مانند این عبارات در کتب اهل سنت می‌توان پیدا کرد که برای رعایت اختصار از ذکر آن صرف نظر می‌کنیم.(۱۷)

متون حدیثی
در متون حدیثی معتبر، نام آن حضرت، حسب و نسب، نشانه‌هاي قبل از ظهور، گستره‌ي حكومت، زمان ظهور، مكان ظهور، اصحاب آن حضرت بیان شده است:

  1. او مردی از تباراهل بیتم و هم نام من است: عبدالله بن مسعود از رسول گرامي اسلام(ص) نقل مي‌كند: «يلي رجل من اهل بيتي يواطيء اسمه اسمي»؛«مردي از اهل‌بيت من كه هم‌نام با من است، به فرمان‌روايي (عالم) مي‌رسد.» (سنن الترمذي،۴/۸۵ و مسند احمد بن حنبل،۱/۶۲۲) او از جانشینان دوازده گانه قرشی من است؛) جابر بن سمره از پيامبر گرامي اسلام(ص) نقل مي‌كند كه فرمود: «لا يزال الدين قائماً حتي تقوم الساعه او يكون عليكم اثناعشر خليفه، كلهم من قريش»: «همواره اين دين تا روز قيامت باقي است، تا دوازده نفر خليفه كه تمامشان از قريش‌اند بر شما خلافت كنند.» (صحیح البخاري، ۴/۱۶۱)
  2. او برانگیخته خواهد شد تا زمین را لبریز از عدالت سازد و بساط ظلم برچیند؛ امام علی (ع) از پیامبر اکرم (ص) نقل می کند: «لو لم يبق من الدهر الا يوم لبعث الله رجلاً من اهل‌بيتي يملأها عدلاً كما ملئت جوراً»: «اگر باقي نماند از دنيا مگر يك روز، خداوند مردي از اهل‌بيتم را برانگيزد. او زمين را پر از عدل و داد كند همان‌گونه كه از ظلم و ستم پر شده باشد.» (سنن ابی داود، ۴/۱۰۷)
  3. او مهدی و از فرزندان فاطمه(س) است؛ ام‌سلمه از پيامبر اكرم(ص) نقل مي‌كند كه فرمود: «المهدي من ولد فاطمه(س)»؛ «مهدي از فرزندان فاطمه(س) است.» (سنن ابن‌ماجه، ۲/۱۳۶۸)
  4. مهدی، خلیفه خداست، به ندای او لبیگ گویید: ثوبان از پيامبر اكرم(ص) روايت مي‌كند «… ثم يجيء خليفة الله مهدي، فاذا سمعتم به فأتوه فبايعوه، فانه خليفة الله المهدي»: «… خليفه‌ي خدا حضرت مهدي مي‌آيد، پس هنگامي‌كه شنيديد نزد او بشتابيد و با او بيعت كنيد كه او خليفة ‌الله «مهدي» است.» (همان، ۲/۵۳۰)
  5. عیسی بن مریم(ع) هنگامه فجر و در بیت المقدس بر مهدی (عج) وارد می شود و به او اقتدا می کند: از پيامبر اعظم (ص) نقل شده كه آن حضرت فرمود: «لا تزال طائفة من امتي تقاتل علي الحق حتي ينزل عيسي بن مريم(ع) عند الطلوع الفجر ببيت‌المقدس، ينزل علي المهدي و يقول المهدي: تقدم يا نبي‌الله، فصل بنا، فيقول:هذه الامه امراء بعضهم علي بعض»: «طايفه‌اي از امت من همواره براي دفاع از حق مي‌جنگند تا عيسي بن مريم به هنگام طلوع فجر در بيت‌المقدس فرود مي‌آيد، آن‌گاه به نزد مهدي مي‌آيد، پس مهدي مي‌گويد: اي پيامبر خدا، پیش بايست و براي ما نماز بگذار، «عيسي» مي‌گويد: اين امت برخي بر برخي ديگر اميرند (يعني شما پیش بايست)» (صحیح مسلم، ۱/۹۴)

احادیث زیاد دیگری در کتب حدیثی آمده که در بالاترین درجه اعتبار، یعنی صحیح و متواتر قرار دارند. دراینکه او متولد شده یا خواهد شد؛ اکثریت علماء اسلامی براین نظرند که او متولد شده و اکنون زنده است، اما برخی دیگر معتقدند که او هنوز متولد نشده است. در متون روایی پیروان مکتب اهل بیت(ع) نیز احادیث بشارت ظهور حضرت مهدی(عج)، تولد، حیات و نشانه ها، مشخصات و سایرجزئیات زمانی و مکانی قیام او چنان گسترده است که این تصور اشتباه را به وجود آورده که اعتقاد به مهدویت تنها اختصاص به شیعه دارد. به هرروی دراینکه حضرت مهدی(عج) از نسل فاطمه(س) و همان عدل گستر موعودی که قرآن عظیم الشان، بشارت ظهورش را داده هیچ تردیدی نیست و فرقه ای از فرق اسلامی هم اختصاص ندارد و همه منتظر ظهور و حکومت عدل گسترمهدوی هستند. اما پرسش این است که آیا می توان منتظر بود اما در راه گسترش احکام الهی و آماده سازی جامعه بشری فعال نبود؟ باید گفت؛ ماهیت و فلسفه انتظاری که به آن توصیه شده، این است که باید منتظران، بیش از همه تلاش کنند و در برابر طاغوت، ستم، استبداد و حق کشی ها بایستند و نیروها وعناصر حکومت جهانی موعود را بپرورانند و بستر های اجتماعی آن را که احیای گفتمان ظلم ستیزی، بسط احکام و معارف دینی و معرفی ستمگران و بستر حرکت به سمت جامعه ارزشی و مدینه فاضله مهدوی است، فراهم نمایند. بر همین اساس، فرهنگ انتظار ودکترین مهدویت، کنشگری و فعالیت و آماده باش همه جانبه به پیشواز هنگامه ظهور موعود است و رکود و سکوت، بی مسئولیتی و تسلیم پذیری در اندیشه فاخر انتظار جایی ندارد. از همین رو، باید هرساله میلاد آن منجی موعود را جشن گرفت و دکترینش را باز خوانی نمود و مسئولیت های خطیر انتظار و نیازهای جامعه مُنتَظَر را بازگفت و تاکید نمود که در بزم منتظران از ستم پذیری، سکوت در برابر ظلم، ترک امر به معروف و نهی از منکران، تحمل استبداد و ترس از دشمن و… خبری نیست و این انتظار فاخر را هیچ مناسبتی با انتظار مخدر نخواهد بود.

محمدرضا عابدی

پانوشت‌ها:
۱٫ ابراهیم امینی، دادگستر جهان، ص ۷۶٫نشر بوستان کتاب ،قم، ۱۳۷۸ ش.
۲٫ همان؛
۳٫ همان..
۴٫ الغیبة نعمانی، ص ۴۲۵٫نشر مکتبته العلمیه قم بی تا
۵٫ منتخب الاثر، ص ۱۱ ،نشر موسسیه فاطمه معصومه، قم، ۱۳۸۷ ش.
۶٫ دادگستر جهان ۷۶ – ۷۷٫
۷٫ صف(۶۱)آيه۸٫
۸٫ تفسیر جامع ، ج ۷ ، ص ۱۳۶٫نشر صدر، تهران، ۱۳۶۶ ش.
۹٫ قصص(۲۸)آيه ۵٫
۱۰ . تفسیر نمونه، ج‏۱۶، ص ۱۸،نشر دارالکتب الاسلامیه، تهران، بی تا.
۱۱ . انبیا(۲۱)آيه ۱۰۵٫
۱۲٫ آموزه مهدویت در عرفان اسلامی نشر علمی و فرهنگی، تهران، ۱۳۸۶ش.
۱۳٫ نوید امن و امان، آیت الله صافی، بخش چهارم.نشر مطبعه علمیه ،قم، بی تا.
۱۴٫ همان، ص ۲۳۸٫
۱۵٫ المهدی الموعود، ج ۱، ص ۲۰۰٫نشر مطعبه علمیه ،قم، بی تا.
۱۶٫ الامام الثانی عشر، ص ۷۸٫نشربنیاد پژهش رضوی، مشهد، بی تا
۱۷٫ به این کتاب‌ها مراجعه بفرمایید:.
کتاب المهدی، آیت الله سید صدرالدین صدر؛
منتخب الاثر، آیت الله لطف الله صافی گلپایگانی؛
المهدی الموعود المنتظر، نجم الدین جعفر العسکری؛
الامام الثانی عشر، سید محمد سعید موسوی هندی؛
المنتظر علی ضوء حقائق العامه، محمد حسین الادیب عراقی.

منابع:

  1. آوا پرس
  2. صحیح البخاري
  3. سنن ابی داود
  4. مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

برگشت
  • نظرات : 0
  • بازدید : 59
کاربر گرامی شما هنوز در وبسایت ثبت نام نکرده اید
ما از شما درخواست داریم ثبت نام کنید و با نام کاربری خود وارد شوید.