• Site Rules
  • Contact

 

مــوضوعـات ســایت
رهگیری ثبت نام ها
جدید ترین مطالب
پـنـل کــاربری
لینک دوستان

عید فطر روز اول ماه شوال و در پایان ماه رمضان است. عید فطر از مهم‌ترین جشن‌ها و اعیاد مسلمانان است. این عید در کشورهای اسلامی، از جمله اعیاد بسیار مهم محسوب می‌شود وبا تعطیلی رسمی همراه است. از این رو، این روز از اعیاد بزرگ اسلامی در تاریخ اسلام، به ثبت رسیده است.در این روز، روزه حرام است و مسلمانان نماز عید برگزار می‌کنند. براى اعیاد مذهبى، اعمال و آداب و رسوم خاصّى؛ نظیر پوشیدن لباس نو، اطعام، صلۀ ارحام و… توصیه شده است.

اعمال و آداب عید فطر

در روایات اسلامى براى اعیاد به ویژه اعیاد مذهبى؛ از جمله عید فطر، عید غدیر و… آداب و رسوم خاصى؛ نظیر پوشیدن لباس نو، اطعام، صلۀ ارحام و… توصیه شده است که برای آگاهی بیشتر دراین باره به آدرس زیر مراجعه کنید.[1] در ذیل به برخی از آداب عید فطر اشاره می‌شود:

  • تکبیر: از سنت‌های مسلمانان در روز عید فطر، تکبیر است. تکبیر در روز عید فطر، برگرفته از آیه‌ای از قرآن است [بقره:185] و پیش از نماز عید فطر و شروع خطبه، در خانه‌ها و کوچه و بازار خوانده می‌شود.

    الله أکبر الله أکبر الله أکبر
    لا إله إلا الله
    الله أکبر الله أکبر
    ولله الحمد
    الله أکبر کبیراً
    والحمد لله کثیراً
     
    الله بزرگ ترین است، الله بزرگ ترین است، الله بزرگ ترین است.
    خداوندی نیست مگر الله
    الله بزرگ ترین است. الله بزرگ ترین است.
    و ستایش همه از آن الله است.
    الله به راستی بزرگترین است.
    و ستایش بسیار از آن الله است
  • غسل در روز عید فطر: از برخی احادیث، استحباب غسل عید فطر استفاده می‌شود. از جمله آنان: امام صادق (علیه السّلام) فرمودند: غسل جمعه و غسل عید فطر سنت است، برای مسافر و غیر مسافر.[2]
  • الف. رسول خدا (صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم) فرمودند: کسى که شب عید را زنده بدارد، در روزى که دلها مى‏میرند دل او نخواهد مرد.[3]
  • ب. امام صادق (علیه السّلام) به یکى از اصحاب خود فرمود: چون شب عید فطر رسید، سه رکعت نماز مغرب را بگزار و سپس به سجده برو و بگو: «یا ذا الطول یا ذا الحول یا مصطفى محمد و ناصره صلّ على محمد فاغفر لى کل ذنب اذنبته و نسیته و هو عندک فی کتاب مبین.» «اى صاحب قدرت و نیرو! اى برگزیننده و یارى‏کننده محمد! بر محمد و آل او درود فرست و هر گناهى را که انجام داده‏ام و آن را فراموش کرده‏ام و آن در محضر تو، در کتابى آشکار ثبت است بر من ببخشاى و بیامرز.» و پس از آن صد بار بگو: «اتوب الى الله»
  • ج. پس از نماز مغرب و عشاء و نماز صبح، همان تکبیرهایى را که در ایام تشریق (یازدهم تا سیزدهم ذى حجه) مى‏گویند، بگو: «اللَّه اکبر، اللَّه اکبر. لا اله الا اللَّه و اللَّه اکبر، اللَّه اکبر و لله الحمد، اللَّه اکبر على ما هدینا و الحمد لله على ما ابلانا.»[4]

به سوى صحرا برای نماز عيد 

امام باقر(ع) فرمود: مستحب است، اهل هر شهرى براى نماز عيد به سوى صحرا بيرون روند، مگر اهل«مكّه» كه آن‏ها در«مسجد الحرام» نماز عيد مى‏خوانند.

 نمازي در افق‏ هاى آسمان
 امام صادق(ع) فرمود: انسان روز عيد«فطر» مستحب است، قبل از رفتن براى خواندن نماز عيد در مصلّى، افطار كند. پدر بزرگوارم در روز عيد «فطر» وقتى براى نماز به به يابان مي رفت، نمي گذاشت . فرش يا . حصيرى زير پايش بيندازند. مي فرمود: اين روزى است كه رسول خدا(ص) در آن به بيابان مي رفت و جبهه شريفش را روى زمين مي نهاد و نماز مي خواند. روز عيد از رسول خدا(ص) پرسیدند؛ چه شود در مسجد خود نماز عيد بخوانى؟. پاسخ داد: دوست دارم در بيابان باشم و بدنم را به تمام افق‏هاى آسمان آشكار كنم. رسول خدا(ص) در عيد هنگامى كه مى‏خواست براى نماز عيد به سوى مصلّى خارج شود، ابتدا حضرت(ص) با چند دانه خرما، و يا كمى كشمش افطار مى‏فرمود. هر اندازه هوا سرد و يا گرم بود بُردى[۵] مى‏ پوشيد و عمامه هم به سر مي نهاد. صدايش را به تكبير بلند مي فرمود. تنها در مدينه نه در غير آن، قبل از رفتن به مصلّى براى انجام نماز عيد، خواندن دو ركعت نافله در مسجد پيامبر مستحب است، زيرا رسول خدا(ص) آن را انجام داده است. چون روز عيد فطر، براى رسول خدا(ص) عطر مى‏آوردند، عطر را به زنان خود مى‏داد. غسل روز عيد «فطر» از سنّت است. علّت غسل عيد آن است كه به اين وسيله بنده پروردگارش را بزرگ داشته و رو به كريم جليل آورده و از درگاهش براى گناهان خود طلب آمرزش نموده است. بندگان خدا در روز عيد جمع شده، ذكر خدا را مى‏گويند به اين وسيله اين روز را مورد تعظيم و بزرگداشت قرار داده و بر ساير ايّام تفضيل می دهند و وقتى غسل نمودند در آن روز با طهارت مى‏باشند.شب عيد فطر احيا و بيدارى در آن مستحب است.
  • افطار کردن پیش از نماز عید فطر
شیخ عباس قمی در مفاتیح می گوید: پیش از نماز عید در اوّل روز افطار کنی و بهتر آنست که به خرما یا به شیرینی باشد و شیخ مفید فرموده مستحب است تناول کردن مقدار کمی از تربت سیّدالشهداء علیه السلام که شفا است از برای هر دردی

مهیا شدن برای نماز عید فطر

شیخ عباس قمی در مفاتیح می گوید: چون مهیّا شدی از برای رفتن به نماز عید بیرون نروی مگر بعد از طلوع آفتاب و آنکه بخوانی دعاهائی را که سیّد در اقبال نقل کرده از جمله از ابوحمزه ثمالی روایت کرده از حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام که فرمود بخوان در عید فطر و قربان و جمعه وقتی که مهیّا شدی به جهت بیرون رفتن به نماز این دعا را:
  • اَللّهُمَّ مَنْ تَهَیَّاءَ فی هذَا الْیَوْمِ اَوْ تَعَبَّاءَ اَوْ اَعَدَّ- خدایا هر که آماده شده در این روز یا مهیا
  •  وَاسْتَعَدَّ لِوِفادَةٍ اِلی مَخْلُوقٍ رَجاَّءَ رِفْدِهِ وَ نَوافِلِهِ وَفَواضِلِهِ- و مستعد و مجهز گشته برای ورود به یکی از مخلوقاتت به امید جایزه و صله و بهره ها
  • وَ عَطایاهُ فَاِنَّ اِلَیْکَ یا سَیِّدی تَهْیِئَتی وَتَعْبِئَتی وَاِعْدادی- و عطاهای او ولی ای آقای من تنها بسوی تو است آمادگی و تهیه
  • وَ اسْتِعْدادی رَجاَّءَ رِفْدِکَ وَ جَوائِزِکَ وَ نَوافِلِکَ وَ فَواضِلِکَ وَ فَضاَّئِلِکَ- و استعداد و تجهیز من به امید جایزه و صله ها و بهره ها و بخشش ها و فضل ها
  •  وَ عَطایاکَ وَ قَدْ غَدَوْتُ اِلی عیدٍ مِنْ اَعْیادِ اُمَّةِ نَبیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُ- و عطاهای تو و بامداد کردم در عیدی از عیدهای امت پیامبرت محمد که درودهای تو
  •  اللّهِ عَلَیْهِ وَ عَلی الِهِ وَ لَمْ اَفِدْ اِلَیْکَ الْیَوْمَ بِعَمَلٍ صالِحٍ اَثِقُ بِهِ قَدَّمْتُهُ- بر او و برآلش باد و البته ورود من بسوی تو نه به امید کردار شایسته ای است که بدان اطمینان داشته و پیشکش آورده
  •  وَ لا تَوَجَّهْتُ بِمَخْلُوقٍ اَمَّلْتُهُ وَ لکِنْ اَتَیْتُکَ خاضِعاً مُقِرّاً بِذُنُوبی- باشم و نه اینست که به مخلوقی رو کرده و آرزومندش باشم بلکه با حال خضوع به درگاه تو آمده و معترف به گناه
  •  وَ اِساَّئَتی اِلی نَفْسی فَیا عَظیمُ یا عَظیمُ یا عَظیمُ اِغْفِرْ لِیَ الْعَظیمَ مِنْ- و بدی خود بر نفس خویشتنم پس ای خدای بزرگ........ بیامرز بزرگ گناهانم را زیرا
  •  ذُنُوبی فَاِنَّهُ لا یَغْفِرُ الذُّنُوبَ الْعِظامَ اِلاّ اَنْتَ یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ- نیامرزد گناهان بزرگ را جز تو ای که معبودی جز تو نیست. یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ- ای مهربانترین مهربان.
 پاداش روزه ‏داران
 حضرت رضا(ع): كارگر وقتى از عملش فارغ شد اجرتش را مى‏دهند. پايان عمل روزه دار شب عيد است. بنا بر اين در شب عيد مغفرت و آمرزش كه پاداش روزه‏داران است نازل مى‏شود. در اين شب وقتى آفتاب غروب كرد غسل كن. بعد از خواندن نماز مغرب دست ها را بلند كن و بگو: يا ذا الطّول، يا ذا الحول، يا ذا الجود، يا مصطفى محمّد و ناصره صلّ على محمّد و على اهل بيته و اغفر لى كلّ ذنب احصيته علىّ و نسيته و هو عندك في كتاب مبين. سپس به سجده برو و صد مرتبه بگو: اتوب الى اللَّه. بعد حوائج خود را از خدا بخواه. خدمت امام رضا(ع) رسيد. عرض کرد؛  من روزه ‏ام را با خرما و تربت امام حسین(ع) باز كردم. حضرت(ع) فرمود: سنّت و بركت را با هم گرد آورده ایى و جمع بين آن ها كرده‏اى. 
 
دعاء عيد فطر
 بار خدايا ما در روز فطر و روزه گشودنمان كه آن را براى اهل ايمان(روز) عيد و شادى و براى اهل دين خود(اسلام) روز اجتماع و گرد آمدن و روز تعاون و كمك كردن به يكديگر قرار دادى، از هر گناهى كه آن را به جا آورده‏ايم، يا كار بدى كه پيش از اين كرده‏ايم، يا انديشه بدى كه در دل داشته‏ايم، به سوى تو، توبه و بازگشت مي نمائيم، توبه كسي كه رجوع به گناهى را در دل نمي گذارند، و پس از توبه در گناهى باز نمي گردد، توبه خالصى كه از شكّ و دو دلى پاكيزه باشد، پس آن را از ما قبول فرما، و از ما راضى و خوشنود شو، و ما را بر آن ثابت و پا بر جا گردان.
 
فرشته های بشارت دهنده رحمت الهی
 چون شب عيد كه شب جوائز نام دارد فرا رسد. خداوند پاداش عمل‏كنندگان را بدون حساب و شمارش ببخشد. چون صبح روز عيد فرا رسد خداوند فرشتگان را در تمام شهرها مامور سازد تا در زمين فرود آيند و سر كوچه و گذرها بايستند و گويند: اى امّت محمّد به سوى پروردگار كريم براى نماز عيد بيرون شويد كه خداوند پاداش فراوان دهد. گناهان بزرگ را بيامرزد. چون سوى محلّ برگزارى نماز عيد روند خدا عزّ و جلّ به ملائكه فرمايد: اى ملائكه من پاداش يك اجير و مزد بگیر، وقتى به وظيفه‏اش عمل كند چيست؟ گويند: معبودا و سيّدا پاداش او آن است كه اجر او را به طور كامل عطا كنى. خداوند عزّ و جلّ فرمايد: اى ملائكه، من شما را گواه مى‏گيرم كه من پاداش اين را كه در ماه رمضان، بندگانم روزه گرفتند. به نماز ايستادند، خرسندى و آمرزش خودم قرار دادم. اى بندگان من، از من درخواست كنيد، به عزّت و جلالم خودم سوگند شما امروز در اين گردهم‏آئى خود براى آخرت و دنيايتان هر چه از من بخواهيد به شما ببخشم. به عزّتم سوگند تا آن زمان كه از من بترسيد و مراقب خودتان هستید، بدانيد گناهان شما را بپوشانم. به عزّتم سوگند كه شما را از عذاب پناه دهم و در نزد كسانى كه در دوزخ جاودانند رسوا نسازم. باز گرديد كه همگى شما بخشيده شده‏ايد. شما مرا خشنود ساختيد. من هم از شما خشنود گشته‏ام. پس ملائكه بدين بخششى كه به اين امّت خداوند عنایت فرموده، به هنگام افطار ماه رمضان يك ديگر را بشارت می دهند و تبريك می گويند. عيد فطر را "روز رحمت" خوانند چون كه خدا در آن به زنبور عسل ساختن عسل را وحى كرد. زنبور عسل شگفتی آفرينش است. در زنبور عسل عبرت بزرگى است، زیرا كه آن جانورى؛ با فهم، زيرك، دلير، عاقبت بين، فصل‏شناس، باران‏شناس، مدبّر چراگاه و خوراك، فرمانبر سرور خود، زبون در برابر فرمانده و هنرمند است.

کتاب‌نامه عید فطر

۱ .ابن حبان تمیمی، الإحسان فی تقریب صحیح ابن حبان، شعیب الأرنؤوط، مؤسسه الرساله، بیروت، چ1،  ۱۴۰۸ق.

۲ .بیهقی، احمد بن حسین، السنن الکبرى، عطا، محمد عبد القادر، دار الکتب العلمیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.

۳ .الجزیری، عبدالرحمن. الغروی السیدمحمدیاسرمازح‏، الفقه علی المذاهب الاربعه و...دارالثقلین‏،چ1، ۱۴۱۹ق.

۴ .حرّ عاملی، وسائل الشیعه، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.

۵ .حلی، حسن بن یوسف بن مطهر‏،مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه،مؤسسه نشر اسلامی،چ2،قم،۱۴۱۳ه.ق‏.

۶ .خمینی، سید روح الله، توضیح المسائل(المحشی)مؤسسه النشرالاسلامی التابعه لجامعه المدرسین۱۴۲۴ق.

۷ .خمینی ره،توضیح المسائل(محشّی)بنی‌هاشمی خمینی،سید محمدحسین،انتشارات اسلامی،قم،چ8، ۱۴۲۴ق.

۸ .خمینی،ره،توضیح المسائل،قلی‌پورگیلانی‌،مسلم،مؤسسه تنظیم و نشر آثار،دفتر قم، چ1، ۱۴۲۶ق.

۹ .راوندی کاشانی، فضل الله بن علی، النوادر، محقق و مصحح: صادقی اردستانی، احمد، دار الکتاب، قم، چ1، بی‌تا.

۱۰ .سلمی نیسابوری، أبوبکرمحمدبن إسحاق،صحیح ابن خزیمه،أعظمی،محمدمصطفى،المکتب الإسلامی،بیروت.

۱۱ .سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، قم، ۱۴۰۴ق.

۱۲ .شیبانی، أبو عبد الله أحمد بن محمد، مسند احمد، تحقیق: الأرنؤوط، شعیب، مرشد، عادل و دیگران، اشراف: ترکی، عبد الله بن عبد المحسن، مؤسسه الرساله، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۱ق.

۱۳ .صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، دار الشریف الرضی للنشر، قم، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.

۱۴ .طباطبایی یزدی،سیدمحمدکاظم،العروه الوثقی،محسنی سبزواری‌،احمد،دفترانتشارات اسلامی،قم،چ1، ۱۴۱۹ق.

۱۵ .طوسی، تهذیب‏الأحکام، دار الکتب الإسلامیه تهران، ۱۳۶۵ هـ ش.

۱۶ .فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضه الواعظین و بصیره المتعظین، انتشارات رضی، قم، چاپ اول، ۱۳۷۵ش.

۱۷ .کاشف الغطاء، هادی، مستدرک نهج البلاغه، مکتبه الاندلس، بیروت.

۱۸ .کوفی، محمد بن محمد اشعث، الجعفریات (الأشعثیات)، مکتبه نینوی الحدیثه، تهران، چاپ اول، بی‌تا.

۱۹ .مغنیه، محمد جواد، الفقه علی المذاهب الخمسه، دار التیار الجدید . دار الجواد، بیروت، چاپ دهم، لبنان، ۱۴۲۱ق.

۲۰ .مکارم، ناصر، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ بیست و یکم، ۱۳۸۱٫

۲۱ .موسوی خویی،سید ابو القاسم،موسوعه الإمام الخوئی،مؤسسه إحیاءآثارالإمام الخوئی،قم،چ1، ۱۴۱۸ق.

۲۲ .نجفی، محمد حسن، مجمع الرسائل (محشّی)، مؤسسه صاحب الزمان(ع)، مشهد، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.

 
محمدرضا عابدی
 پی نوشت: 

[۱] غُسْلُ الْجُمُعَهِ وَ الْفِطْرِ سُنَّهٌ فِی السَّفَرِ وَ الْحَضَرِ، شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ج‌۳، ص ۳۱۶، ح ۳۷۴۶ و ۳۷۴۷٫

[۲] حر عاملی، وسائل‏الشیعه، ج ۸، ص ۸۹ و ج ۱۰، ص ۴۴۰، “بَابُ اسْتِحْبَابِ صَوْمِ یَوْمِ الْغَدِیرِ وَ هُوَ الثَّامِنَ عَشَرَ ذِی الْحِجَّهِ وَ اتِّخَاذِهِ عِیداً وَ کَثْرَهِ الْعِبَادَهِ فِیهِ وَ خُصُوصاً الْإِطْعَامَ وَ الصَّدَقَهَ وَ الصِّلَهَ وَ لُبْسَ الْجَدِیدِ”.

[۳] صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص ۷۶

[۴]. فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضه الواعظین و بصیره المتعظین، ج ‏۲، ص ۳۵۵٫

[۵].  نوعی از جامه قیمتی و قماشی گران بها که پارچه ی آن در یمن از پشم شتر بافته می شده یا جامه های رنگین خاصّ یمن بوده است و آن را برد یمانی گویند.

منابع:

 1 . امالى شيخ مفيد،ترجمه استادولى،ص258 .
 2 . علل الشّرائع،ترجمه ذهنی تهرانى،ج‏1،ص901 . 
 3 . عيون أخبار الرضا((ع)،ترجمه غفارى، ج‏2،ص246 .
 4 . الصّحيفة السّجاديّة،ترجمه و شرح فيض الاسلام،ص311 . 
 5 . سنن النّبى(ص)، ترجمه‏فارسى، صص؛99 . 276، به نقل از سيّد بن طاوس از«اقبال»، کلینی از«كافى»، شیخ طوسی از«نهايه» «مقنعة» شیخ صدوق از«فقيه»و«الهداية».
6 . ویکی پدیا و پورتال اهل بیت علیهم السّلام

برگشت
  • نظرات : 0
  • بازدید : 38
کاربر گرامی شما هنوز در وبسایت ثبت نام نکرده اید
ما از شما درخواست داریم ثبت نام کنید و با نام کاربری خود وارد شوید.