• Site Rules
  • Contact

 

مــوضوعـات ســایت
رهگیری ثبت نام ها
جدید ترین مطالب
پـنـل کــاربری
لینک دوستان
ازدواج امری مورد قبول و البته مورد نیاز تمام انسان‌های روی زمین با هر ملیِت و پیرو هر دین و آیینی است. در واقع تفاوت انسان‌ها در ملیت، نژاد، دین، فرهنگ، اجتماع، اقتصاد و… نتوانسته است این نیاز مهم را تحت‌‌الشعاع خود قرار دهد. با این حال، باید پذیرفت که تفاوت‌های زیادی در نحوه برگزاری و رسم و رسومات آن در نقاط مختلف و در میان انسان‌ها وجود دارد. یکی از مسلمات و ملزومات ازدواج که از زمان پیدایش این پیوند زناشویی به شکل‌های مختلف وجود داشته و تا امروز نیز وجود دارد، موضوع مهریه است. با وجود این که گوناگونی افراد بشر در طول زمان و در میان ملت‌ها و آداب و رسوم ادیان، منجر به تنوع مهریه‌ها شده است، ولی این باور که همه آنها اصل وجود مهریه را برای ازدواج لازم می‌دانند، وجه مشترک آنهاست. برای آشنایی با موضوع ابتدا مهریه را مختصر تعریف کنیم. مَهر یا مهریه مالی است که مرد به هنگام ازدواج، برای پرداخت به زن بر عهده می‌گیرد. مهریه حق زن است و او می‌تواند بلافاصله پس از عقد آن را مطالبه کند، این حق پس از فوت زن به ورثه او می‌رسد و آنان می‌توانند آن را از مرد مطالبه کنند. اکثر فقها، مهر را تعریف نکرده و آن را به سکوت برگزار نموده است و علت آن که فقها در کتب خود احتیاجی به تعریف مهر ندیده اند و به ذکر موضوع آن پرداخته اند شاید به لحاظ اشتهار و معروفیت کلمه مهر بوده است زیرا هر چیزی را که مالیت داشته و قابل تملک باشد می توان مهر قرار داد. کلمات دیگری از قبیل کلمه های؛ صداق، فریضه، نحله، اجر و … نیز به جای آن استعمال شده است ولی آن چه بیش تر به مهر اطلاق می شود کلمه صداق می باشد که در زبان فارسی به آن کابین گفته می شود و به مهریه معروف شده است .بعضی عقیده دارند که کلمه مهر مَهَّر،یُمَهَّر بوده و در لغت به معنی عوض به کار رفته است .ولی عوض تلقی کردن مهر موجه به نظر نمی رسد زیرا زن به مجرد عقد نکاح مالک مهر می شود و چنان چه شوهر قبل از دخول زن خود را طلاق بدهد پرداخت نصف مهر المسمی و پا مهر المثل بری شوهر الزامی است و این امر در مورد فوت زوجین و احکام ارث نیز آشکار است و علیهذا مهر نباید ثمن تلقی گردد.و به مین جهت عقد نکاح بدون ذکر مهر صحیح است و حال آن که بیع بدون ذکر ثمن باطل است .کلمه صداق نیز از کلمه صدق گرفته شده است زیرا مرد برای ازدواج و نکاح ، با میل و رغبت خود مالی را به زن خود تسلیم نموده و یا پرداخت آن را بر عهده می گیرد .مهریه در لغت به معنای جنسی است که در هنگام نکاح بر عهدۀ شوهر قرار می‌گیرد و در اصطلاح حقوقی نیز مهر یا صداق مالی است که زن بر اثر ازدواج مالک آن می‌گردد و مرد ملزم به پرداخت آن به زن می‌شود. کلمۀ «مهر» در قرآن به کار نرفته است بلکه عناوین «صَدُقات» و «اجور» (بیشتر در مورد متعه و ازدواج با کنیزان) و «صداق» و «فریضه» به جای مهریه به کار رفته‌اند. به طور خلاصه؛ مهریه به مالی اطلاق می‌شود که مرد به مناسبت عقد ازدواج ملزم به پرداخت آن می‌باشد؛ نقدی یا غیرنقدی بودن آن و همچنین فردی که مهریه را دریافت می‌کند، منوط به شرایط و بازه زمانی است که در آن قرار دارند، ولی مقدار آن منوط به تراضی دو طرفه است.قرآن به مردان توصیه می‌کند مهریه زنان را با رضایت کامل پرداخت کنند و حق ندارند در صورت دلزدگی، زن را آزار دهند تا از مهریه خود صرف نظر کند یا بخشی از آن را بازگرداند. تعیین نشدن مهریه قبل از ازدواج موقت (به فتوای بیشتر مراجع) باعث بطلان آن می‌شود. مهریه جزو حقوق مادی به‌رسمیت‌شناخته‌شده در سند ازدواج است که زنان هر زمان اراده کنند می‌توانند برای دریافتش اقدام کنند. در سال های اخیر مهریه‌های سنگین، مشکلات متعدد اجتماعی به وجود آورده و مردان زیادی را به زندان افکنده است. در احادیث، زیادی مَهر از بد قدمی زن دانسته شده و توصیه به مهریه پایین و مَهر السُّنه؛ مهریه حضرت زهرا(س) شده است. امام رضا(ع) فرمود: میزان مهریه (در سنت، که به مَهرُ السُّنه مشهور است)، پانصد درهم است. ۵۰۰ درهم حدود ۱۲۵۰ تا ۱۵۰۰گرم نقره است و با توجه به این که در آن زمان هر ده درهم نقره معادل یک دینار طلا بوده، مهر السنه معادل حدود ۱۷۰ تا ۲۲۳ گرم طلا بوده است.(این مقادیر تقریبی و با توجّه به اختلاف نظر در وزن درهم و دینار متفاوت است). مهریه اگر سکه یا شیء مشخصی باشد به همان اندازه پرداخت می‌شود ولی در مواردی که مهریه وجه رایج باشد به لحاظ تغییرات اوضاع اقتصادی کشور و نرخ تورم، قانون برای دفاع از حقوق زنان، مهریه را به روز قیمت گذاری می‌کند. شاخص قیمت سالانه، هر سال توسط بانک مرکزی اعلام می‌شود. از پیامدهای مهریه‌های نامتناسب با توانایی مردان، و باور نادرست «کی داده و کی گرفته»، وجود زندانیان فراوان مهریه یا قسطهای سنگین چند ده یا چند صد ساله مردان برای بازپرداخت آن است.این موضوع انگیزه ازدواج در مردان را کاهش داده و باعث بالا رفتن سن ازدواج یا تجرد قطعی برخی شده است. در سال‌های اخیر برخی تلاش‌های ناکافی برای حل این مشکل صورت گرفته است. از راه‌هایی که قانون برای کاهش زندانیان پیش‌بینی کرده وجود قید «عند الاستطاعه یا عند المطالبه» در حین عقد است. چنان چه هنگام اجرای صیغه ازدواج و ثبت آن قید «عند الاستطاعه» امضا شود، به هنگام مطالبه مهریه توسط زن، در صورت عدم توانایی مرد در پرداخت مهریه، مرد از بازداشت (در صورت اعمال ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی) رها می‌شود ولی کماکان همه مهریه را باید مطابق توانایی خود به مرور پرداخت کند. در صورت امضای قید «عند المطالبه» یا عدم وجود قید خاصی در عقدنامه، زن می‌تواند همه مهریه را مطالبه کرده و در صورت عدم توانایی پرداخت مرد، مجازات حبس را نیز در شرایطی درخواست کند. قدیمی‌ترین قانون شناخته شده درباره مهریه مربوط است به قانون حمورابی که در حدود ۱۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح (ع) تدوین شده است. این قانون ۲۸۲ ماده دارد که طبق مواد ۱۳۸ و ۱۳۹، اگر زن عقیم بوده و طلاق داده شود، شوهر مکلف است که مهریه و جهیزیه او را پرداخت کند و در صورتی که زن مهریه و جهیزیه نداشته باشد، باید یک من نقره به او بدهد. هرگاه زن مرتکب ترک خانواده یا اعمالی از این قبیل شود، به لحاظ کاری که انجام داده، شوهر از پرداخت مهریه و جهیزیه به او معاف است. 

مهریه از منظر فقهی و حقوقی
مهریه، در واقع نوعی پیشکش و نشانه‌ صداقت مرد در خواستگاری از زن به حساب می‌آید! در مطلب حاضرادعای اینکه مهریه نوعی وثیقه مالی و قیمت‌گذاری برای زن است به چالش کشیده شده و فلسفه تعیین مهریه درازدواج از دیدگاه اسلام تبیین شده است. برخی چنین شبهه می‌کنند که در نظام حقوقی و فقهی اسلام، مهریه در هنگام ازدواج پول یا سکه و یا چیز دیگری است که به زن پرداخت می‌شود و در قبال آن، زن در اختیار مرد قرار می‌گیرد تا از او بهره‌ جنسی ببرد؛ در این قانون با زن به عنوان یک کالا رفتار شده و نتیجه‌ آن این است که زن تا پایان عمر با قیمت مهریه به مرد فروخته می‌شود! اساسا در نظام حقوقی اسلام زن از ابتدای عمر خود تحت تکفل و سرپرستی یک مرد قرار می‌گیرد و این واقعیت با مهریه در زمان ازدواج، در قبال بهره‌ جنسی مرد، روند کالا بودن و عدم استقلال او را تکمیل می‌‌کند؛ اینکه برخی مهریه را نوعی وثیقه‌ مالی برای جلوگیری از ظلم مردان معرفی کرده‌اند، تبیینی نارسا و غیرواقع‌بینانه است!گونه‌هایی از مهریه پیش از اسلام نیز در قانون حمورابی و در میان زرتشتیان و ایران باستان و اعراب و یونانیان وجود داشته است ولی در میان مسیحیان چنین رسمی وجود ندارد.(۱)ازدواج (پیوند عاطفی و جنسی زن و مرد) یکی از سنت‌های تکوینی خداوند است که مورد تأکید آموزه‌های اخلاقی، فقهی و رفتاری اسلام قرار گرفته و احکام و قوانین خاصی برای آن در نظر گرفته شده است. موضوع مهریه، مانند دیگر احکام ازدواج در نظام فقهی- حقوقی اسلام، حاوی حکمت‌ها و ظرافت‌های قابل‌توجهی است؛ استناد به مسئله‌ مهریه برای مدلل کردن انگاره‌هایی مثل کالا بودن زن، عدم استقلال وی، بردگی زن در قبال خواسته‌های مرد، عدم رعایت حقوق زنان، عدم رعایت تساوی زنان و مردان، از بین رفتن حرمت زن در فرهنگ اسلامی، … ریشه در ناآگاهی و یا نادیده گرفتن عامدانه‌ حکمت‌ها و ظرافت‌هایی دارد که در تدوین آموزه‌ها و قوانین اجتماعی اسلام و بویژه در ارتباط با خانواده و مناسبات زن و مرد در نظر گرفته شده است. از منظری منصفانه و به‌دور از غرض‌ورزی و صرفا با اتکای به استدلال منطقی و علمی، می‌توان از همه‌ آموزه‌های اسلام دفاع کرد و ابهام‌ها و تردیدها را زدود!در قرآن کریم از مهریه با نام «صداق» یاد شده است؛ مهریه، عطیه و پیشکشی است که مرد در برابر قبول خواسته‌ خود از طرف زن در هنگام ازدواج به او هدیه می‌کند(۲)؛ فیض کاشانی در تفسیر صافی می‌گوید: «برخي مهر را هديه‌ خداوند به زنان نیز مي‏دانند»(۳)‌؛ مهریه یا صداق، مالی است که به وسیله عقد ازدواج به طور متزلزل به ملکیت زن‌(همسر) درمی‌آید و با چهار چیز ملکیت آن مستقر می‌شود: ۱٫ ارتداد فطری همسر ۲٫ مرگ همسر ۳٫ آمیزش جنسی ۴٫ مرگ زن، بنابر مشهور؛ این تملک برای زن، ناشی از حکم شرع و قانون است؛(۴)آنچه از مطالعه‌ تاریخی حقوق زن در ادوار گذشته معلوم می‌شود، این است که مهریه از ابداعات حقوق اسلام نیست و قبل از آن نیز وجود داشته است؛ قدیمی‌ترین قانونی که تاکنون شناخته شده، قانون حامورابی است که در حدود ۱۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح‌(ع)تدوین شده است؛(۵) روند شکل‌گیری مهریه به شکل امروزی حاصل تغییرات اجتماعی فراوانی است؛ حقوق و جایگاه اجتماعی زنان در طول تاریخ با فراز و نشیب‌های بسیاری روبرو بوده است؛ پیش از ظهور اسلام، زن از جایگاه مطلوبی برخوردار نبود؛ درشبه جزیره‌ عربستان، یعنی محل ظهور اولیه اسلام، زنان و دختران وضعیت بسیار اسفباری داشتند؛ پدیده‌ زنده به گور کردن دختران برای نشان دادن وضعیت فاجعه‌بار آن دوران کافی است؛ البته رفتارهای غیرانسانی و ظالمانه با زنان، منحصر به عربستان نبود؛ بلکه در همه ‌جای دنیا وضع زنان به همین صورت و حتی بدتر از این بود؛ پس از ظهور دین مبین اسلام همراه با تحول اوضاع اجتماعی، وضعیت زنان نیز کاملا تغییر یافت؛ اسلام به زن شخصیت داد و برای او مانند مرد، حقوقی مختص خود قائل شد؛ اهمیت ازدواج سبب شد تا اسلام احکام و قوانین خاصی را برای آن وضع کند که یکی از مهمترین احکام ازدواج، لزوم تعیین مهریه برای زن در ابتدای زندگی مشترک است؛ قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «زنان را برای اینکه چیزی از آنها بگیرید و قسمتی از مهری که به آنها داده‌اید، جبران کنید، تحت مضیقه و شکنجه قرار ندهید.»(۶)

مهریه، نماد هماهنگی تشریع با تکوین
پدیدآمدن سنت مهریه، نتیجه تدبیر ماهرانه‏ای است كه در متن خلقت و آفرینش برای تعدیل روابط زن و مرد و پیوند آنها به یكدیگر به كار رفته است؛ مهریه از آنجا پیدا شد كه در متن خلقت، نقش هریك از زن و مرد در مسئله‌ عشق، متفاوت از نقش دیگری است؛ نوع احساسات زن و مرد نسبت به یكدیگر، یك جور نیست؛ قانون خلقت، جمال و غرور و بی‏نیازی را در جانب زن و نیازمندی و طلب و عشق و تغزل را در جانب مرد قرار داده است؛ همین‏ها سبب شده كه زن بتواند مرد را به عنوان خواستگار به آستانه‌ خود بكشاند، مردها را به رقابت با یكدیگر وادار كند، با خارج كردن خود از دسترسی مرد، عشق رمانتیك به وجود آورد و آنگاه كه تن به ازدواج با مرد بدهد و عطیه و پیشكشی از او به عنوان مهر(به فتح میم)یا مهریه و نشانه‏ای از صداقت او دریافت کند. مهر، با حیا و عفاف زن یك ریشه دارد و زن به الهام فطری دریافته است كه عزت و احترام او به این است كه خود را در امر ازدواج، رایگان در اختیار مرد قرار ندهد و به اصطلاح شیرین بفروشد. مهر، ماده‏ای است از یك آیین‌نامه كلی كه طرح آن در متن خلقت ریخته شده و با دست فطرت تهیه شده است؛ قرآن كریم در آیه ۴ سوره‌ نساء از مهر به «صدقه» یاد كرده است و صدقه از ماده صدق است و بدان جهت به مهر، صداق یا صدقه گفته می‏شود كه نشانه‌ راستین بودن علاقه‌ مرد به زن است؛ همچنین در آیه، از مهریه با عنوان «نحله» یاد شده است؛ نحله یعنی اینكه مهریه، هیچ عنوانی جز عنوان تقدیمی، پیشكشی، عطیه و هدیه ندارد.(۷) هدیه و پیشكشی كه مرد به عنوان مهریه به زن می‏دهد، در حقیقت وسیله‏ای برای مطمئن ساختن زن به صفای قلبی خود و دریافت پاسخ مثبت و صمیمانه‌ او به پیشنهاد عشق مرد است؛ مرد با دادن چنین هدیه‏ای می‏خواهد به زن بگوید: طالب توأم، تو را دوست دارم و صفای تو را ارج می‏نهم! بدینسان، اگر مهر بر این اساس توجیه شود، وسیله‌ خوبی برای ایجاد مهر و محبت بین زوجین و عاملی قوی برای انس و الفت است.(۸)


مهریه، نشانه‌ صداقت نه مایه‌ وثاقت!
بسیاری از مردم مهریه را وثیقه‌ مالی دانسته و آن را نوعی بیمه برای زن به شمار می‌آورند و می‌گویند اگر مشکل احتمالی‌ای برای زندگی مشترک آنها، بویژه از طرف مرد پیش آمد، زن با داشتن مهریه، پشتوانه‌ای مالی خواهد داشت؛ این امر در حالی است که اولا مهریه از منظر اسلام هرگز پشتوانه‌ مالی زندگی برای زن نیست؛ زیرا هم با نگاه توحیدی و ارزشمدار اسلام ناسازگار است و هم اگر چنین می‌بود، این اندازه در زبان و رفتار پیشوایان دین سفارش به مهریه‌ کم و آسان نمی‌شد؛ ثانیا واقعیت زندگی فراوان نشان داده است که هیچ وثیقه‌ مالی نمی‌تواند ضامن خوشبختی و حفظ زندگی مشترک باشد؛ زندگی مشترک و رابطه‌ مقدس زناشویی بر پایه‌ اخلاق و روابط محبت‌آمیز استوار است، نه بر پایه‌ مهریه‌های سنگین که فقط دغدغه‌ روحی برای مرد و پشتوانه‌ خیالی برای زن پدید می‌آورد!آیا می‌توان گفت علت اینكه پیامبر برای زنان خود مهریه قرار می‏داد، این بود كه می‏خواست به آنها در مقابل خودش وثیقه مالی بدهد؟! آیا علت اینكه پیامبر در ازدواج امام علی و حضرت فاطمه سلام‌الله علیهما مهریه قرار داد، این بود كه می‏خواست برای دخترش در مقابل دامادش وثیقه‌ مالی و وثیقه‌ اطمینان فكری بگیرد؟! اگر چنین است، پس چرا پیامبر اكرم صلی‌الله علیه و آله زنان را توصیه می‌كرد كه متقابلاً مهریه‌ خود را به شوهرانشان ببخشند و برای این كار پاداش‏ها ذكر كرده است! به علاوه، چرا توصیه كرد حتی الامكان مهریه‌ زنان زیاد نباشد؟! آیا جز این است كه از نظر پیامبر اسلام‌، هدیه‌ زناشویی مرد به نام مهریه و بخشش آن از طرف زن، موجب استحكام الفت و علقه‌ زناشویی می‏شود؟! بنابراین به هیچ وجه نمی‏توان گفت نظر اسلام از قرار دادن مهریه این بود كه وثیقه‏ای در اختیار زن قرار دهد!(۹) گرچه براي مهریه اندازه‏اي معين نمي‏توان مطرح كرد و ميزان درآمدها و چگونگي زندگي افراد، در تعیین اندازه مهریه می‏تواند اثرگذار باشد، اما اسلام به کم‌ و آسان‌بودن مهریه سفارش كرده و آن را امري مستحب و مبارک دانسته است كه پاداشي الهي در پی دارد. رسول خدا (ص) مي‏فرمايد: «برترین زنان امت من (برای همسری)، زنانی هستند که چهره‌ای جذاب‌تر و مهری کمتر دارند!».(۱۰) یقینا برخي از کسانی كه مهریه‌ سنگين پيشنهاد مي‏دهند، گویا نوعی وثیقه‌ مالی می‏ستانند تا به گمان خود، زن را در برابر مشكلات احتمالی بیمه کنند و خاطرش را آسوده گردانند؛ در حالي كه تجربه نشان داده که هرگز اين گونه وثيقه‏هاي مالى، به تنهايي بر پايداري و استواري روابط زناشويى توانا نیست و هيچ وثيقه‏اى، به پای وثیقه‌ اخلاقی‌(هم از طرف مرد و هم از طرف زن) نمی‏رسد؛ وثیقه‏ای كه اگر در همسران وجود داشته باشد، خوشبختي آنها در آينده تأمين می‌شود هرچند مهریه‏ زن اندك باشد! در احاديث اسلامي كم‌ بودن مهریه، نشانه‌ بركت و خوش‌يمني زن در خانه‌ مرد و موجب بالا رفتن ارزش معنوي زن معرفی شده و در مقابل، مهر سنگین نكوهش شده و از آن با عنوان بدیمنی و شومی زن نام برده شده است! رسول گرامی اسلام‌(ص) می‏فرماید: «(یکی از عوامل) شومی و بدقدمی زن، مهر سنگین اوست»؛(۱۱) امام علی‌(ع) مي‏فرمايد: «مهریه زنان را گران و سنگين نكنيد كه دشمني در‌پي خواهد داشت»!(۱۲)


مهریه، اسم ‌رمز عاشقی، نه دستمایه‌ مالکی!
مهریه با احساسات عاشقانه و پاک مرد پیوند می‌خورد و هیچ ربطی به احساس ملکیت و مانند آن ندارد؛ مهریه کاملا با سرشت متفاوت خلقت مرد و زن مرتبط بوده و پیشکشی است که مرد در قبال خواستن زن به وی تقدیم می‌کند؛ برخلاف آنچه بعضی تصور کرده‌اند، مهریه نه تنها از شخصیت زن نمی‌کاهد، بلکه هدیه‌ای است که نشان از شأن والای زن دارد؛ حیا، عفت و خودداری زن از یک سو و نیازمندی، طلب و عشق مرد از سوی دیگر سبب می‌شود تا مرد به خواستگاری زن بیاید و حتی هدیه‌ای به عنوان مهریه و نشان از صداقت خود برای او به همراه آورد؛ جالب است دقت کنیم که در همه‌ مواردی که مردی می‌خواهد به زنی ابراز ارادت و محبت کند، هدیه دادن، به هرصورت ممکن، بهترین و مؤثرترین چیزی است که قلب زن را نرم کرده و به صداقت مرد مطمئن می‌سازد؛ این امر پیامی جز این ندارد که زنان فطرتا به هدیه‌ گرفتن علاقه زیادی دارند و آن را نشانه‌ روشن و قابل‌اعتمادی بر صداقت طرف مقابل و احساس ارزشمندی خود تلقی می‌کنند!در نظام حقوقی اسلام مهریه چیزی ابداعی و اختراعی نیست؛ بلکه اسلام مهریه را به حالت فطری و طبیعی آن برگردانید؛ مهریه، تجلى فطرت و طبیعت است؛ هدیه دادن به محبوب، به عنوان اظهار محبت و نشان دادن علاقه، امرى فطرى و طبیعى است كه معمولا از سوى كسى كه پیش قدم مى‌شود و طالب و یا خواستگار است، ارائه مى‌شود.(۱۳)قرآن کریم با لطافت و ظرافت بی‌نظیری می‏گوید: واتو النِساء صدقاتهن نحله( نساء: ۴)؛ مهریه زنان را که به خود آنها تعلق دارد (نه به پدران یا برادرانشان) و عطیه و پیشکش است (از جانب شما، به آنها) به خودشان بدهید؛(۱۴) قرآن کریم در این جمله‌ کوتاه به سه نکته اساسی اشاره کرده است: اولاً از مهریه با نام صدُقه یاد کرده است نه با نام مهریه؛ زیرا نشانه‌ راستین‌بودن علاقه‌ مرد است؛ دیگر اینکه با ملحق کردن ضمیر (هُنَّ) به این کلمه می‏خواهد بفرماید که مهریه به خود زن تعلق دارد، نه پدر و مادر؛ مهریه مزد پرورش و شیردادن و تغذیه و خوراک دختر نیست؛ سوم اینکه با کلمه‌ نحله کاملاً تصریح می‏کند که مَهریه هیچ عنوانی جز عنوان تقدیمی، پیشکشی، عطیه و هدیه ندارد؛(۱۵) بنابراین مهریه از احساسات دقیق و عطوفت‏آمیز مرد ناشی شده نه از احساسات خشن و مالکانه او! آنچه از ناحیه‌ زن در این امر دخالت دارد، حسن خودداری مخصوص او بوده نه ضعف و بی‌اراده بودن او! مهریه تدبیری است از ناحیه‌ قانون خلقت برای بالا بردن ارزش معنوی زن و قراردادن او در سطح عالی‌تر؛ در حقیقت، ارزش معنوی مهریه برای زن بیش از ارزش مادی آن است!(۱۶) اگر برخى از افراد، به علل و دلایل گوناگون، تفسير غلطى از مهریه در ذهن و زبان یا عمل دارند و آن را نوعی» قیمت‌گذاری» برای زن پنداشته‏اند، ارتباطی به قوانين اسلام ندارد؛ زيرا از منظر اسلام مهریه به هيچ وجه جنبه‌ بها و قيمت كالا ندارد؛ بهترين دليل این امر همین صيغه‌ عقد ازدواج است كه در آن «‌مرد» و «زن» رسما به عنوان دو ركن اساسى پيمان ازدواج به حساب آمده‏اند و مهریه چيزی تبعی و فرعی است؛ از همین رو اگر در صيغه‌ عقد، اسمى از مهریه برده نشود، عقد باطل نيست؛ در حالى كه اگر در هنگام خريد و فروش نامی از قيمت کالا برده نشود، معامله مسلما باطل است! در عربستان قبل از اسلام نیز مهریه متعلق به پدر دختر بوده و دختر حقی در آن نداشته است و چون پدر با گرفتن مهریه، مال خود را زیاد می‌کرد، لذا به دختر (نافجة) می‌گفتند. اعراب در زمان جاهلیت از تزویج دختران خود به مردان غیرقبیله امتناع داشتند، مگر در صورتی که داماد به پرداخت مهریه زیادتری تن می‌داد که در این حالت پدر دختر با ازدواج موافقت می‌کرد. حتی در خود قبیله هم حق تقدم برای ازدواج با کسی بود که مهریه بیشتری پرداخت می‌کرد.(۱۷)

محمدرضا عابدی



پاورقی:

  1. مقاله « مبارزه با مهریه را آغاز کنیم» سایت ایران گلوبال و سایت دختیران.
  2. «و آتو النّساء صدقاتهنُّ نحلة؛ نساء ۴٫ در كمال رضايت قلبى، مهر زنان را بپردازید».
  3. تفسير صافى، ج ۲، ص ۱۶۶٫
  4. بررسی اجمالی مهریه‌‌(روایی، فقهی، حقوقی)عظیم‌زاده اردبیلی، فائزه، فصلنامه ندای صادق، شماره ۴٫
  5. مقاله «‌تاریخچه مهریه»، رقیه بیات، نشریه دین پژوهان، شماره ۱۰٫
  6. نساء: ۱۹٫
  7. مرتضی مطهری، نظام حقوقی زن در اسلام، ج ۲۲، صص ۲۳۱، ۲۳۲ و ۲۳۵٫
  8. تشكیل خانواده در اسلام، ص ۱۱۱٫
  9. نظام حقوق زن در اسلام، صص ۴۴۸ و ۴۴۹٫
  10. وسائل‌الشیعه، ج ۲۱، ص ۲۵۲٫
  11. همان، ج ۲۰، ص ۲۵۵٫
  12. همان، ج ۲۰، ص ۲۵۶٫
  13. زن در آینه جلال و جمال، آیت‌الله جوادى آملى، نشر اسراء، ص ۴۳۰٫
  14. نساء: ۴٫
  15. تفسیر فخر رازی، ج۹، ص۱۸۰٫
  16. همان.
  17. نظام حقوق زن در اسلام، ۱۹۴-۱۸۱ و ۱) تاریخ حقوق ایران، سید حسن امین، چاپ اول ۱۳۸۲، انتشارات دایرة المعارف ایران شناسی، ص ۷۱ومهریه، دکتر علی آراد ص ۱۶وتقریرات تاریخ حقوق، دکتر علی آبادی صفحات ۶۳، ۶۸، ۷۵وصالح، علی پاشا، مباحثی از تاریخ حقوق، انتشارات دانشگاه تهران، بهمن ۱۳۴۸، ص ۱۱۲وگنجینه ای از تلمود، ص ۱۸۶وصالح، علی پاشا، مباحثی از تاریخ حقوق، انتشارات دانشگاه تهران، بهمن ۱۳۴۸، ص ۱۱۲.


منابع:

  1. قرآن
  2. فرارو
  3. دختیران
  4. ویکی پدیا
  5. کیهان(احمد اولیایی)
  6. مشکینی،علی،مواعظ العددیه،نشرالهادی.
  7. دکترمحمدخزائلی،احکام قرآن،نشرجاویدان.
  8. محمدی ری شهری،میزان الحکمه.
  9. ابن شهر آشوب، مناقب،نشرعلامه،بی‌تا.
  10. متقی هندی،فاضل،کنزالعمال،الرساله.
  11. علامه مجلسی محمد باقر، بحارالانوار، دارالکتب اسلامیة، تهران، ۱۳۶۲ش.
  12. نجفی، محمد حسن، جواهرالکلام، انتشارات دایرة المعارف فقه اسلامی.
  13. توضیح المسائل مراجع، انتشارات جامعه مدرسین، قم.
  14. مسالک الافهام، زین الدین بن علی العاملی الشهید الثانی، مؤسسة المعارف الاسلامیة، قم، ۱۴۱۴ق.
  15. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، قم، ۱۴۰۹ق.
  16. فرهنگ موضوعی قرآن مجید: الفهرس الموضوعی للقرآن الکریم. کامران فانی؛ بهاء‌الدین خرمشاهی، انتشارات هدی، ۱۳۶۹ش.


برگشت
  • نظرات : 0
  • بازدید : 54
کاربر گرامی شما هنوز در وبسایت ثبت نام نکرده اید
ما از شما درخواست داریم ثبت نام کنید و با نام کاربری خود وارد شوید.